ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΟΥΒΙΑΝΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΑΝΤΙΑΓΟ ΡΟΝΚΑΛΙΟΛΟ

«Στη Λατινική Αμερική ο κόσμος εκλέγει με δημοκρατικό τρόπο αυταρχικά καθεστώτα»

Του ΙΑΣΟΝΑ ΠΙΠΙΝΗ

Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο θεωρείται ένας από τους πιο σπουδαίους συγγραφείς της νεώτερης λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στη Λίμα του Περού το 1975 και τα τελευταία 10 χρόνια ζει στη Βαρκελώνη. Από πολύ νωρίς έγινε γνωστός με το έργο του "Ντροπή", το οποίο μάλιστα μεταφέρθηκε και στη μεγάλη οθόνη. Το αστυνομικό μυθιστόρημα "Κόκκινος Απρίλης" του χάρισε το βραβείο "Alfaguara", και εγινε ο νεώτερος συγγραφέας στην ιστορία του θεσμού που κέρδισε αυτο το βραβείο. Πολλοί χαρακτήρισαν τον Ρονκαλιόλο ως "νέο Λιόσα" και σιγα, σιγα κέρδισε διεθνή αναγνώριση. Τα βιβλία του στην Ελλάδα κυκλοφορούν όλα από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, σε μετάφραση της Μαργαρίτας Μπονάτσου.

 

«Γράφω με εναν πολύ άμεσο τρόπο γιατί μου αρέσει ο αναγνώστης να παραδίνεται στην ιστορία όπως παραδίνεται στο σινεμά. Ξεχνώντας ότι υπάρχει κάποιος που του διηγείται την ιστορία..»

O Σαντιάγο Ρονκαλιόλο στην Αθήνα

Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο, βρέθηκε στην Αθήνα το Μάιο του 2009. Την Τρίτη 26 Μαϊου συμμετείχε στην εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής με θέμα την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, ενώ μια μερα μετά βρέθηκε στο Public και υπέγραψε βιβλία στους αναγνώστες του.

Συναντήσαμε τον Περουβιανό συγγραφέα στο ξενοδοχείο όπου διέμενε στην Αθήνα. Μας μίλησε για την λογοτεχνία, για την πολιτική κατάσταση στη Λατινική Αμερική, τα έργα του, ενώ αποκάλυψε: «Πιστέυω ότι δεν θα ξαναγράψω τίποτα σχετικά με την πολιτική στη Λατινική Αμερική. Πιστευω ότι αυτο το βιβλίο ηταν το τελευταίο». Ο Ρονκαλιόλο δηλώνει λάτρης της ελληνικής κουζίνας και θέλει να επιστρέψει στην Ελλάδα συντομα..

 

"Eίναι δύσκολο να πεις ποια βιβλία είναι καλά και ποια βιβλία όχι. Γιατί εξαρτάται από την επικοινωνία του δημιουργιού με τον αναγνώστη", δηλώνει στο americalatina.gr Περουβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Ρονκαλιόλο.

Οι κοινωνικές αλλαγές, για παράδειγμα η μετανάστευση, έχουν επηρεάσει την ευρωπαϊκή λογοτεχνία;

Ασφαλώς, αλλά νομίζω ότι μόλις τώρα αισθανομαστε τις επιπτώσεις σε χώρες που είχαν μετανάστευση εδω και πολύ καιρό πριν. Πολλοι από τους πιο σημαντικούς Άγγλους συγγραφείς, που κατάγονται από χώρες εκτός Ευρωπης, τωρα αποτελούν κομμάτι της Ευρώπης. Η Ευρώπη τώρα πια είναι ένας αραβικός κόσμος, ένας κόσμος κινέζικος, ένας κόσμος λατινοαμερικάνικος.

Αυτό που συμβαίνει ειναι οτι μιλάμε για μια χωρα που υποδέχεται μετανάστες εδω και πολυ καιρο. Στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Ιταλία επίσης, η μετανάστευση ειναι κατι που συμβαίνει εδω και 15 η 20 χρόνια. Ο κόσμος που μεγαλώνει με δυο οπτικές βρίσκεται στο σχολείο. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι εγω βλεπω στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία ότι αυτός ο κόσμος μεγάλωσε με αυτες τις δυο οπτικές. Μεγάλωσε με την οπτική μιας Ευρώπης διαφορετικής, στην οποία συνυπάρχουν πολλοί πολιτισμοί και πολλές οπτικές.

 

«Για μένα το καλό είναι ο κόσμος να μπορεί να ψηφίσει ένα αριστερό κόμμα αν πιστευει ότι μπορεί να καλυτερεύσει την ζωή του και να μπορέσει να το βγάλει από την κυβέρνηση όταν βλέπει ότι η ζωή του δεν γίνεται καλύτερη..»
 

Το πρωτότυπο κείμενο από ένα εργο σας μπορεί να χάσει κατι από την αξία του η απο τη σημασία του όταν μεταφράζεται σε άλλη γλώσσα, όπως για παράδειγμα στα ελληνικά;

Κοιταξτε, εγω για τα ελληνικά δεν εχω ιδέα γιατί δεν καταλαβαίνω ούτε τα γράμματα.. Αλλά η μεταφράστρια μου μιλάει πολύ καλά ισπανικά και νομίζω ότι εχει μια πολύ μεγάλη ευαισθησία με τα κείμενα. Είναι δύσκολο να πεις ότι το έργο μπορεί να χάσει κατι ενω μεταφράζεται.

 

«Πιστέυω ότι δεν θα ξαναγράψω τίποτα σχετικά με την πολιτική στη Λατινική Αμερική. Πιστευω ότι αυτο το βιβλίο ηταν το τελευταίο..»


 

"Εs muy dificil decir que libros son buenos y que libros son malos. Porque dependen de la comunicacion que hay entre el autor y el lector" declara Santiago Roncagliolo a americalatina.gr

Λέγεται ότι σε ένα ποίημα αυτο μπορεί να συμβεί. Δεν ειναι το ίδιο να διαβάζεις ένα ποίημα του Νερούδα στα ισπανικά και το ίδιο να το διαβάζεις στα ελληνικά..

Σε ένα ποίημα όμως υπάρχει η μουσική. Είναι πιο σημαντική η μουσική σε ένα ποιημα. Εγω πιστεύω ότι ένας καλός μεταφραστής είναι και ένας καλός συγγραφέας. Αυτο που κάνει είναι να δείχνει τις γνώσεις του στο κειμενο. Ενα κείμενο δεν είναι πλήρες μεχρι να το διαβάσει ο άλλος. Για αυτο είναι δύσκολο να πεις ποια βιβλία είναι καλά και ποια βιβλία όχι. Γιατί εξαρτάται από την επικοινωνία του δημιουργού με τον αναγνώστη. Ο μεταφραστής είναι ένας αναγνώστης που προσπαθεί να σου μεταδώσει τις γνώσεις του. Έχω μεταφράσει και γω βιβλία. Αυτο που προσπαθώ να κάνω είναι ο αναγνώστης να εχει την ιδια γνωση που εχω αποκτήσει από αυτούς.



 

Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο είναι από το Περού (φωτο) αλλά τα τελευταία 10 χρόνια ζει στην Ισπανία

 

«Υπάρχουν κυβερνήσεις, όπως αυτη του Τσάβες που χωρίς αμφιβολία βάζουν εμπόδια στην ελευθερία έκφρασης, βάζουν εμπόδια στις οργανώσεις που υπερασπίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι κερδίζουν τις εκλογές. Αυτο σημαίνει οτι ο κόσμος ψηφίζει με δημοκρατικό τρόπο για αυταρχικά καθεστώτα..»

Θελω να σας ρωτησω κατι σχετικα με την σημερινη πολιτική κατασταση στη Λατινική Αμερική. Τελευταία υπάρχουν πολιτικές αλλαγές με κυβερνήσεις που κινούνται κυρίως προς τα αριστερά. Αυτο μπορει να ωφελήσει την περιοχή ή όχι;

Για μένα το καλό είναι ο κόσμος να μπορεί να ψηφίσει ένα αριστερό κόμμα αν πιστευει ότι μπορεί να καλυτερεύσει την ζωή του και να μπορέσει να το βγάλει από την κυβέρνηση όταν βλέπει ότι η ζωή του δεν γίνεται καλύτερη.. Αυτο που πιστευω οτι πρέπει να συμβαινει είναι οτι μετα απο πολλά χρόνια πολλής δεξιάς να περνάει η εξουσία στην δεξιά, και αυτο θα ηταν η αρχη μιας φυσιολογικής δημοκρατικής εναλλαγης ανάμεσα στην δεξιά και στην αριστερά. Και με αυτον τον τρόπο θα προσέγγιζε η δεξια την αριστερά. Μου φαινεται πολύ θετικό αυτο γιατι πριν απο 20 η 30 χρόνια αν εσυ ησουν αριστερός σήμαινε οτι υποστηριζες ενα αντάρτικο, ή αν ήσουν δεξιός υποστήριζες έναν δικτάτορα. Τωρα σε καθε μια από τις δύο περιπτώσεις εσυ υποστηρίζεις απλά έναν κύριο που κατεβαίνει στις εκλογές.


 

Σήμερα μπορεί να βγει ξανα μια δικτατορία στη Λατινική Αμερική;

Υπάρχουν κυβερνήσεις, όπως αυτη του Τσάβες που χωρίς αμφιβολλία βάζουν εμπόδια στην ελευθερία έκφρασης, βάζουν εμπόδια στις οργανώσεις που υπερασπίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το καθεστώς του Ουρίβε που είναι αντίθετο ιδεολογικά, επίσης θέτει πολλά ζητήματα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συμβαίνει ένα παράξενο φαινόμενο. Αυτοί έχουν λαϊκή υποστήριξη για να το κάνουν. Κανείς δεν αμφισβητεί ότι κερδίζουν τις εκλογές. Αν και ο Τσάβες έχει χάσει κάποιες εκλογές. Δεν είναι πάντα δημοκρατικό να κερδίζεις εκλογές αλλά το να τις χάνεις είναι πάντα δημοκρατικό. Αυτο σημαίνει οτι ο κόσμος ψηφίζει με δημοκρατικό τρόπο για αυταρχικά καθεστώτα.

 
 

O Σαντιάγο Ρονκαλιόλο υπογράφει τα βιβλία του στην εκδήλωση για την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, στο Μέγαρο Μουσικής την Τρίτη 26 Μαιου 2009

Μια κυβέρνηση αυτου του είδους μπορεί να εξελιχθεί σε δικτατορία;

Όχι, απο την στιγμή που υπάρχουν τα όρια των εκλογών. Υπάρχουν τρια ζητηματα πολυ σημαντικά που πρέπει να προστατευονται. Που δεν μπορούμε να πούμε ότι στη Λατινική Αμερική προστατεύονται πάντα. Η ελευθερία έκφρασης, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, και η εγγύηση καθαρών εκλογών. Αν όλα αυτα εξασφαλίζονται δεν είναι δυνατόν να βγει μια δικτατορία. Και αυτα τα τρια πράγματα σε περιπτώσεις όπως της Κολομβίας και της Βενεζουέλας δεν είναι πάντα καθαρά και διάφανα.

 

«Υπάρχουν τρια ζητηματα πολυ σημαντικά που πρέπει να προστατευονται. Που δεν μπορούμε να πούμε ότι στη Λατινική Αμερική προστατεύονται πάντα. Η ελευθερία έκφρασης, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, και η εγγύηση καθαρών εκλογών. Αν όλα αυτα εξασφαλίζονται δεν είναι δυνατόν να βγει μια δικτατορία..»

Η ιστορία του «Κόκκινου Απρίλη» είναι μια ιστορία που ενας Λατινοαμερικάνος μπορεί να καταλάβει. Ισως για εναν Ευρωπαίο να είναι πιο δυσκολο. Για εναν Ελληνα τι μηνυμα θα μπορούσε να λάβει διαβάζοντας το;

Εγω πιστεύω ότι είναι μια λογοτεχνική ιστορία για τον πόλεμο. Οχι μονο για αυτην που έζησε το Περού. Αλλά επίσης για τον εμφύλιο πόλεμο της Ελλάδας. Είναι ενα λογοτεχνικό εργο για τον θάνατο. Ειναι δυσκολο να ξερεις σε εναν πόλεμο ποιος ειναι ο καλός και ποιος ο κακός. Παντα πιστεύουμε ότι υπάρχει μια καλή μεριά που είμαστε εμείς και μια κακη πλευρα που δεν ειναι η δική μας. Αυτη η κατασταση δεν ειναι διαφορετική σε αλλα μερη. Αλλα ενας Ελληνας μπορει απλα να περασει καλά διαβάζοντας ενα λογοτεχνικό έργο και να απολαύσει την αστυνομική περιπέτεια και να προσπαθήσει να ανακαλύψει τον δολοφόνο.


Τι ειναι αυτο που ονειρεύεστε για το Περού;

Δεν μου αρέσει πολύ να ονειρεύομαι γιατι ειναι σημαντικό να πατας στη γη. Και εγω πιστεύω ότι πατώντας στη γη ειναι δυνατόν το Περού να ειναι μια χωρα που θα συνεχισει να αναπτυσσεται η οικονομία της αλλα να παψει να εχει ανισοτητες. Πιστευω οτι το πιο σημαντικό στο Περού είναι να μειωθει η διαφορά που υπάρχει σημερα αναμεσα στους πλούσιους και στους φτωχούς. Και ολος ο κόσμος να μπορεί να παει στο σχολείο, ολος ο κόσμος να μπορει να εχει προσβαση στην ιατρική περιθαλψη. Εγω πιστευω οτι αυτο θα επιτευχθει.

 

Πριν ξεκινησουμε την συνεντευξη μιλάγαμε για την κυβερνηση του Βελάσκο στο Περού. Πιστευετε ότι σημερα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν ορισμένα από τα μέτρα που είχε λάβει ο Χουάν Βελάσκο Αλβαράδο στη χωρα εκεινη την εποχη; (1968 – 1975).

Σημερα εφαρμόζονται αυτα τα μετρα. Στο Περού όχι αλλά στη Βολιβία ναι. Υπάρχει αγροτική μεταρρύθμιση. Στη Βενεζουέλα ιδιωτικοποιούνται βιομηχανίες.

 

Στο Περού θα μπορουσαν να εφαρμοστούν κάποια από αυτα τα μέτρα;

Εγω δεν πιστευω οτι εξαρταται απο τα μετρα που θα λαβει καποιος η οχι. Αλλα απο τις συγκυρίες και την διαχείρηση. Η Αγροτική Μεταρύθμιση θα μπορούσε να πάει καλά αν κάποιος είχε δειξει στους αγροτες πως να δουλέψουν τη γη. Τα μετρα για την γλώσσα των ιθαγενων κέτσουα θα μπορούσαν να ειχαν προχωρησει αν υπηρχαν δάσκαλοι που να διδαξουν την κετσουα στα σχολεία. Πολλά απο τα μέτρα εκεινα ξεκινησαν με πολυ καλη προθεση αλλα δεν διαχειριστηκαν σωστα.

Τωρα ο Εβο Μοράλες πιστευω οτι εχει το ίδιο πρόβλημα. Εχει πολύ καλά μέτρα, πολύ θετικάμ θα έλεγα για να τα θαυμάζεις, αλλά δεν εχει τροπο να τα διαχειριστεί. Κατέβασε ο ίδιος το μισθό του και φυσικά και στους υπουργούς. Επίσης θα έπρεπε να καταβασουν τους μισθούς και στους υφυπουργούς. Ετσι φθασαμε στα μεσαια αξιώματα που πηγαν στον ιδιωτικό τομέα. Αυτος ο κοσμος επρεπε να διαχειριστει πραγματα πολύ καλα και εφυγε για να κερδισει περισσότερα χρηματα. Μερικές φορές οι καλές προθέσεις δεν περικλείονται από καλη διαχείρηση. Και θα έπρεπε να αποτρεψουμε αυτο να συμβεί. 

Είναι η Τρίτη φορά που επισκέπτεστε την Ελλάδα. Τι σας ενδιαφέρει περισσότερο από τον πολιτισμό της, την λογοτεχνία της..

Γνωρίζω λίγα για την λογοτεχνία της. Αλλά μου αρέσει πολύ ο Πέτρος Μαρκάρης. Πολλές φορές γράφει αστυνομικές ιστορίες που μου θυμίζουν πράγματα που έχω δει στη Λατινική Αμερική η στην Ευρωπη. Αυτο ειναι πολύ ενδιαφέρον. Απο τον πολιτισμό της Ελλάδας με ενθουσιάζει η κουζίνα της. Στην Ελλάδα τρώτε πολύ καλά. Με ενθουσιάζει η αραβική επιρροή, η λιβανέζικη και η μεσογειακή στην ελληνική κουζίνα. Εχετε μια κουζίνα πολύ φρέσκια με πολύ ψάρι. Η λέξη Ελλάδα μου φερνει στο νου τους Ελληνες φίλους μου, την εκδότρια μου, μια δημοσιογράφο που λέγεται Μικαέλα, άλλοι φιλοι με τους οποίους πηγαμε στην θαλασσα στην Θεσσαλονίκη. Η Ελλάδα ειναι μια χωρα που αισθάνεσαι ότι ο κόσμος σε αγαπάει.

Τα βιβλία του Ρονκαλιόλο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα βιβλία του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο "Ντροπή", "Κόκκινος Απρίλης" και οι "Αναμνήσεις μια Κυρίας" από τις εκδόσεις "Καστανιώτη" σε μετάφραση Μαργαρίτας Μπουνάτσου.